نگارنده : محمد سرابی

روزه

محمد سرابی — Mon, 16 Aug 2010 17:47:49 GMT

توفیق روزه را باید داشت

اجتماع - آیین‌ها - محمد سرابی:
مسلما این سال‌ها نخستین باری نیست که ماه مبارک رمضان با فصل تابستان مصادف می‌شود.

پیش از این در حدود 30سال قبل و 30سال قبل از آن و 30سال‌های قبل‌تر دیگر هم ماه مبارک رمضان در فصل تابستان قرار می‌گرفت یا به اصطلاح عامیانه به تابستان می‌افتاد. در دوره تابستانی قبلی کولر گازی نبود و در دوره پیش از آن اصلا کولری در خانه‌های مردم عادی پیدا نمی‌شد. پس مردم چگونه تشنگی روزهای گرم و گرسنگی روزهای بلند این فصل را تاب می‌آوردند؟
روزه گرفتن در زمره مناسک قرار می‌گیرد؛ عبادت- ریاضتی که با خودداری از نخستین نیاز انسانی تعریف می‌‌شود. در برخی از ادیان آسیایی مانند فرقه‌هایی در هند و تبت، ریاضت سخت به‌صورت جزء اصلی مذهب در آمده است.

اما در سوی دیگر، خودداری از خوردن و آشامیدن در ادیان ابراهیمی معنایی عمیق پیدا کرد و در هر دین به‌صورت عبادتی خاص درآمد.

بین برخی یهودیان، روزه یوم کیپور از غروب خورشید در شب پیش از این روز آغاز شده و تا غروب بعد ادامه پیدا می‌کند که معمولا بیش از 24ساعت است. روزه‌های دیگر نیز به یاد مناسبت‌های تاریخی- دینی یهودی گرفته می‌شود. روزه‌های مسیحی انواع مختلفی در میان فرقه‌ها دارد و گاهی شامل سخن نگفتن و کم‌خوابیدن هم می‌شود. در طول تاریخ اسلام، آداب روزه گرفتن به شکل اصلی در میان بیشتر مذاهب باقی مانده است و مسلمانان به شکل واحدی روزه می‌گیرند.

کلمه «روزه» در زبان فارسی برای این عبادت بسیار مناسب است. روزه یعنی در طول روز از خوردن و آشامیدن و اعمالی دیگر خودداری شود. در گذشته‌ها مردم راه تحمل گرمای طولانی را ساخته بودند. از دوران قدیم نقل می‌شود که در ماه مبارک رمضان تا جای ممکن کارها به شب هنگام منتقل می‌شد؛ البته مسلما این کار به معنی جابه‌جایی شب و روز نیست. اکبر میرزایی از کسبه قدیم یکی از محلات شمالی تهران می‌گوید: «برخلاف این تصور که می‌گویند صاحبان مشاغلی مانند نانوایان روزه نمی‌گرفتند در گذشته همه با هر شغلی روزه‌دار بودند ولی ساعت کار تغییر می‌کرد یا به شیفت‌های مختلف تقسیم می‌شد.» بناها از پیش از طلوع خورشید کار را شروع می‌کردند و با بالا رفتن دما تا جایی که ممکن بود خشت روی خشت می‌گذاشتند و زمانی که دست از کار می‌کشیدند ساعت حدود 2بعدازظهر شده بود.

نانوایان تهران هم به همین ترتیب کار می‌کردند. در برخی از مشاغل، کار، ظهر‌ها تعطیل و چند ساعت مانده به اذان دوباره شروع می‌شد؛ به‌صورتی که با غلبه‌کردن ضعف و گرسنگی، زمان افطار هم رسیده باشد. به این شکل شهرها در ساعات گرم ماه رمضان تابستانی، حالت تعطیل پیدا می‌کرد ولی در شکل عکس، شب‌ها رونق داشت. گفته می‌شود مقررات منع آمد و شد که در شهرهای بزرگ و در دوره‌های تاریخی خاصی رایج بود در ماه رمضان برداشته می‌شد. حمام، زورخانه و مسجد تا نیمه شب باز بودند و دید و بازدید‌های بین خانواده‌ها کوچه‌ها را پررفت‌وآمد می‌کرد. این وضعیت سال‌های طولانی ادامه داشت تا زمانی که شهر تهران به‌صورت تهران بزرگ در نیامده بود.

محمد فروتن متولد دهه20 است. او می‌گوید: «هوای تهران آن زمان خنک‌تر بود و تابستان‌ها معمولا به این گرمی نمی‌شد. اگر از مرز شمالی شهر بیرون می‌آمدیم به وضوح تغییر دما حس می‌شد. مثلا بالاتر از سیدخندان همیشه باد خنکی می‌وزید. تا سال‌های40 خبری از پنکه نبود و کسی هم نیازی حس نمی‌کرد.» حتی اگر این را نپذیریم موضوع آلودگی هوا و رشد عمودی شهر که می‌تواند بر جریان هوا در سطح زمین تأثیر بگذارد قطعی است. امروزه هم اگر در شهر فضایی وسیع و باز و سایه‌دار مانند پارک‌ها را پیدا کنید متوجه می‌شوید که ظاهرا تحمل گرمای تابستان در آن ساده‌تر است. در معماری قدیمی آب‌انبار‌ها و زیرزمین‌ها، پناهگاه، گریختگان از گرما بوده است.

زمانی که روز به انتها می‌رسید آنان که بیشتر احساس تشنگی می‌کردند پایی در آب حوض می‌گذاشتند و تسبیح در دست ذکر یا صابر می‌گفتند تا صدای توپ افطار را بشنوند و آوای موذن خبر از پایان روزه بدهد. فروتن می‌گوید: «تابستان‌های رمضان از هر 7 وعده غذا، 5 وعده ماست و خیار بود، با خیار خوش عطر دولاب که در اراضی پشت خیابان شهباز (17 شهریور فعلی)کشت می‌شد.» هندوانه و خربزه در وعده سحر و ماست و دوغ که ممکن بود سبب تشنگی شوند در افطار خورده می‌شدند. نوشیدنی‌های شب‌هنگام، از خاکشیر و سکنجبین، همگی خنک‌کننده بودند.

جالب اینکه بسیاری از مردم توصیه‌های پزشکی امروزی را با آزمون و خطای فراوان دریافته و به‌صورت سنت اجرا می‌کردند؛ از جمله تقسیم غذای پس از روزه به 2وعده که در یکی روزه را «باز» می‌کردند و در دیگری غذا می‌خوردند. وعده اول در میان تهرانیان پیش‌افطاری نام داشت و از چای و حلوا‌، خرما و شیربرنج به همراه نان و ماست و پنیر با سبزی تشکیل می‌شد. بیشتر از همه حلوا و خرما و بعد از آن زولبیا و بامیه در هر خانه‌ای پیدا می‌شد ولی پشمک و باقلوا اعیانی‌تر بود. پس از مدتی کوتاه نوبت به پس افطاری، غذای اصلی، می‌رسید. انرژی روزهای طولانی تابستان با آبگوشتی تأمین می‌شد که از شب روی آتش قرار گرفته بود و یک روز تمام هر کسی را سرپا نگه می‌داشت. هرگونه تخلف از این عادات، به‌سرعت اثر خود را در نخستین روز روزه‌داری نشان می‌داد و ادامه روزه تا غروب آفتاب را دشوار می‌ساخت. رسیدن رمضان از تقاضای مشتریان برای برنج شکسته، شکر، هل و زعفران جهت تهیه شله زرد و رشته و کشک برای تهیه آش‌رشته مشخص بود.

اگرچه فناوری توانسته است شرایط محیطی برای روزه داری را ساده‌تر کند ولی در کنار آن برخی از روش‌های مفید فراموش شده‌اند. در زندگی صنعتی امروز عادت زیانبار نخوردن سحری رایج شده است که در ایام غیراز ماه رمضان نیز به‌صورت نخوردن صبحانه در می‌آید.

بیدار شدن سحر که زمانی با صدای منادی از کوچه‌ها ممکن بود، نیازمند زنگ‌ساعت و روشن‌شدن تلویزیون است که از کم‌خوابی ناشی شده و فشار عصبی حاصل از رفت‌وآمد به محل کار و زندگی فشرده در میان آپارتمان‌ها و ترافیک پرسر و صدا آداب سنتی روزه‌داری را دستخوش تغییر ساخته است. ساده‌تر از آن اینکه دید و بازدید‌های خانوادگی با تماشای سریال‌های پیاپی تلویزیونی در سال‌های اخیر جایگزین شده است. با گردش زمان تا سال‌های بعد، ماه مبارک رمضان در گذر از بهار و نوروز به زمستان خواهد رسید. در روزهای کوتاه و سرد زمستان روزه ساده‌تر از تابستان است اما سخن مؤمنان این است که توفیق روزه را باید داشت وگرنه در هیچ فصلی دوری از خوردن و آشامیدن ممکن نیست.

روزنامه همشهری٢۵ مرداد ٨٩

مبارزان نوجوان همسایه‌ها را به جنگ می‌کشانند

محمد سرابی — Mon, 09 Aug 2010 16:35:10 GMT

روابط کلمبیا و ونزوئلا به خاطر فعالیت یک گروه شبه‌نظامی دچار تنش‌ شده است. مدتی قبل رئیس‌جمهور کلمبیا ادعا کرد اعضای گروه فارک در ونزوئلا و تحت حمایت دولت آن هستند.

گروه فارک از دشمنان دولت کلمبیا است و پایگاه‌‌هایی در نقاط جنگلی و مرزی این کشور ساخته است. فارک با 45سال سابقه، از قدیمی‌ترین گروه‌های مسلح فعال در جهان است. اعضای آن بیشتر جوان و نوجوان‌اند و از خانواده‌ها‌ی کشاورزان فقیر. پسرها و دخترها از نوجوانی جذب این گروه می‌شوند و در اردوگاه‌ها زندگی می‌کنند. فارک با حمله به نیروهای دولتی و پادگان‌ها، بمب‌گذاری در نقاط حساس و ربودن شخصیت‌های مهم کشور یا خارجی‌ها، با دولت کلمبیا مبارزه می‌کند. فارک در ابتدا شاخه نظامی حزب کمونیست کلمبیا بود، ولی از آن جدا شد و الان هزینه‌های جنگ را از تجارت مواد مخدر تأمین می‌کند.

آلواره اوریبه که باید تا مدتی دیگر ریاست جمهوری را به خوان مانوئل سانتوس واگذار کند، 15 روز مانده به پایان ریاست جمهوری‌اش فهرستی را ارائه کرد که بر اساس آن پنج نفر از فرماندهان فارک در خاک ونزوئلا هستند. این کار با واکنش تند هوگو چاوز، رئیس‌جمهور ونزوئلا مواجه شد. او با دستور آماده باش به ارتش و مستقر کردن نیروهای نظامی در مرز کلمبیا، اعلام کرد که آماده برخورد نظامی با این کشور است. شورای دفاعی ونزوئلا تشکیل شد و با اخراج دیپلمات‌های کلمبیایی و فراخواندن دیپلمات‌های ونزوئلا از کلمبیا، روابط سیاسی و تجاری دو کشور قطع شد. ونزوئلا کمک به گروه فارک و وجود پایگاه‌های آنها در این کشور را کاملاً رد کرده است، ولی اختلافات این دو کشور به این محدود نمی‌شود.کلمبیا روابط خوبی با امریکا دارد و
در سال 2009 به ارتش امریکا اجازه داد از چند پایگاه این کشور استفاده کند. ونزوئلا با امریکا اختلافاتی دارد و از این اقدام اعلام نارضایتی کرد.

به خاطر وضعیت خاص کشورهای امریکای لاتین و ارتباط آنها، هر نوع جنگ می‌تواند تمام قاره را تحت تأثیر قرار دهد. از وقتی اختلافات ونزوئلا و کلمبیا شروع شد، سیاستمداران منطقه و بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد از هردو کشور خواستند با انجام مذاکره از جنگ پرهیز کنند. در قرن بیستم درگیری نظامی گسترده و طولانی‌مدتی بین کشورهای امریکای جنوبی پیش نیامده است؛ اما به دلیل وجود گروه‌های شبه‌نظامی و همین‌طور مشکلات سیاسی و اقتصادی، تنش‌های مختلفی در منطقه اتفاق افتاده است.

بحران در میان نوجوانان مهاجر

محمد سرابی — Wed, 04 Aug 2010 16:39:48 GMT

جهان - آشوب‌هایی که با کشته شدن یک جوان در فرانسه شروع شده بود چند روز ادامه داشت و برخورد پلیس شدت آنها را بیشتر کرد.

«کریم بودود»، جوان 27 ساله که مشکوک به سرقت و درگیری بود، براثر تیراندازی پلیس شهر «گرونوبل» کشته شد و از همان زمان این شهر پر از درگیری بین مردم معترض و پلیس شده است.

فرانسه مهاجرپذیر است و در چند دهه اخیر خیلی از مهاجران غیرقانونی افریقا و خاورمیانه که به اروپا می‌رفتند وارد فرانسه شده‌اند. بر اساس قوانین این کشور، نمی‌توان این مهاجران را
به سادگی اخراج کرد و بسیاری از آنها پس از مدتی می‌توانند مجوز اقامت دریافت کنند؛ اما گرفتن مجوز اقامت به این معنی نیست که از همان موقع مثل فرانسوی‌ها زندگی می‌کنند. مهاجرانی که به صورت غیرقانونی وارد فرانسه می‌شوند یا آنهایی که خیلی فقیر هستند و تحصیلات یا مهارت خاصی ندارند معمولاً در شهرهای کوچک یا حاشیه شهرهای بزرگ خانه‌هایی برای خودشان پیدا می‌کنند و بعد از مدتی محله‌هایی می‌سازند که همه اهالی آنها مهاجرنشین هستند. در این مناطق فقر، جرم، بیکاری و مشکلات اجتماعی زیادتر از بقیه نقاط است.

در سال 2005 دو نوجوان سیاه‌پوست که در حال فرار از دست پلیس پاریس بودند به درون یک مرکز توزیع برق در حاشیه این شهر رفتند و هر دو بر اثر برق‌گرفتگی کشته شدند. پلیس برای مبارزه با خرید و فروش مواد مخدر آنها را تعقیب می‌کرد. سارکوزی که در آن زمان وزیر کشور فرانسه بود، به آنها اهمیتی نداد و مردم معترض این محله حاشیه پایتخت، مدتی با پلیس درگیر بودند.

در این مدت خودروهای زیادی به آتش کشیده شد و شب‌ها خیابان‌ها نا‌آرام می‌شد. این اتفاقات باعث شد که موضوع مهاجرت و حاشیه‌نشینی در کشورهای اروپایی بیشتر مورد توجه قرار بگیرد. بعضی از افراد نسل دوم این مهاجران، یعنی بچه‌هایی که در یک خانواده مهاجر فقیر ولی در کشوری پیشرفته به دنیا می‌آیند، پس از مدتی دچار بحران‌های فرهنگی و اجتماعی می‌شوند و فاصله زیادی بین خودشان و دیگر نوجوانان احساس می‌کنند؛ البته خیلی از خانواده‌های مهاجر هم جذب بازار کار می‌شوند و به موفقیت‌هایی می‌رسند.

«میشل دستو»، شهردار گرونوبل گفته است ساکنان منطقه ناآرام، عمدتاً مهاجر و فقیرند و نرخ بیکاری در آن بیش از ۱۰درصد است. پس از کشته شدن کریم بودود چندین خودرو و فروشگاه به آتش کشیده شد و پلیس عده زیادی را بازداشت کرد. خبرهایی از تیراندازی بین پلیس و مردم معترض هم رسیده است. سارکوزی که یک بار نتوانست این اعتراضات را کنترل کند، حالا باز هم با آشوب‌های شهری مواجه شده است.

جاسوس‌بازی

محمد سرابی — Thu, 22 Jul 2010 17:16:03 GMT

جهان - محمد سرابی:
آخر هفته قبل ، روزی که احتمالاً شماره قبل دوچرخه به دست شما رسیده بود، روسیه و امریکا تعدادی متهم به جاسوسی را با یکدیگر مبادله کردند تا یک حلقه از ماجراهای جاسوس‌بازی به پایان برسد.

حدود دو هفته پیش ، وزارت دادگستری امریکا از دستگیری 11 نفر به اتهام جاسوسی برای روسیه خبر داد. 10 نفر در خاک امریکا و یک نفر به نام«کریستوفر متسوس»در قبرس بازداشت شدند. متسوس، اصلی‌ترین فرد گروه 11 نفره، زمانی که دوستانش در خاک امریکا گیر افتادند خودش را به قبرس رسانده بود. او بعد از این که قاضی دادگاه قبرس حکم آزادی موقتش را صادر کرد، از دادگاه خارج شد و گریخت.

بعد از این ماجرا، برخی از تحلیلگران گفتند که این اتفاق خاطرات دوران «جنگ سرد» را زنده کرد . در آن دوران، داستان جاسوس‌های روس و امریکایی بین مردم دنیا خیلی رایج بود. جنگ سرد دوره رقابت دو ابرقدرت بزرگ شوروی و امریکا بود که از پایان جنگ جهانی دوم شروع شد و تا آخر دهه 80 میلادی ادامه داشت. نظام اقتصادی شوروی، سوسیالیستی و نظام اقتصادی امریکا سرمایه‌داری بود. این دو کشور در جنگ جهانی دوم با هم متحد شدند و آلمان نازی را شکست دادند؛ ولی بلافاصله بعد از این که جنگ تمام شد، با هم دشمن شدند. هیچ وقت جنگ مستقیمی بین این دو کشور اتفاق نیفتاد و مشکل فقط به صورت تهدید ماند؛ اما خیلی از جنگ‌ها و درگیری‌های داخلی به آن بستگی داشت، زیرا شوروی و امریکا سعی می‌کردند کشورهای بیشتری را زیر سلطه خود بیاورند. در طول جنگ سرد هر اتفاقی که در کشورهای مختلف جهان می‌افتاد با رقابت شوروی و امریکا ارتباط پیدا می‌کرد. بیشتر کشورها به یکی از دو طرف وابسته بودند؛ حتی بعضی از احزاب سیاسی یا گروه‌های مسلح هم تحت حمایت یکی از این ابرقدرت‌ها بودند و خیلی‌ها به جاسوسی یا وابستگی به شوروی و امریکا متهم می‌شدند.

در طول این دوره، رقابت در زمینه‌هایی مانند تجهیزات نظامی، جاسوسی، صنعت و... ادامه یافت که باعث مسابقه تسلیحاتی، بزرگ کردن ارتش‌ها، ساختن وسایل و روش‌های جاسوسی با صرف هزینه‌های بسیار زیاد شد. شوروی و امریکا تلاش می‌کردند در کشورهای مورد حمایت طرف دیگر نفوذ کنند و دست به خرابکاری بزنند، جاسوس‌هایی به کشور مقابل بفرستند یا به صورت رسمی و صریح موضع بگیرند و همدیگر را تهدید کنند. برای همین در آن زمان هر اتفاقی نوعی توطئه تصور می‌شد. جنگ سرد با ضعیف شدن و فروپاشی شوروی و متحدانش تمام شد، ولی آثار آن دوران هنوز هم در روابط بین‌المللی باقی است.

با این حال، دو هفته پیش، درست بعد از آن که رئیس‌جمهور روسیه به دیدن رئیس‌جمهور امریکا رفت، دولت امریکا اعلام کرد پس از چند سال پیگیری، 11 زن و مرد را که برای روسیه جاسوسی می کردند، دستگیر کرده است. دست کم در ابتدا، سیاستمداران امریکایی اظهار نظر خاصی در این مورد نکردند و پوتین، نخست‌وزیر روسیه هم که در آن زمان میزبان بیل کلینتون، رئیس‌جمهور سابق امریکا بود، فقط گفت امیدوار است این اتهام به روابط روسیه و امریکا لطمه‌ای وارد نکند.

این افراد روس‌هایی هستند که از دهه 90 در امریکا زندگی می‌کنند. تعدادی از آنها مانند «آنا چاپمن» اصالت روسی خود را انکار نمی‌کردند. اف.‌بی.‌آی اعلام کرده آنها به دنبال به دست آوردن اطلاعات محرمانه و فرستادن آن به روسیه بودند. عوامل دولت‌های خارجی که قصد فعالیت سیاسی و اطلاعاتی دارند باید از وزارت دادگستری امریکا مجوز بگیرند؛ البته همه افراد دستگیرشده اعتراف نکردند و روسیه هم جاسوس بودن آنها را تأیید نکرده است. اگر الآن دوران جنگ سرد بود، این اتفاق می‌توانست روابط دو کشور را بحرانی کند، ولی با این که یکی از متهم‌ها در قبرس فرار کرد، قاضی دادگاهی در امریکا برای «ویکی پلائز»، از زنان مظنون، وثیقه صادر و او را آزاد کرد. ظاهراً موضوع جاسوسی با گذشت این سال‌ها از جنگ سرد دیگر اهمیت سابق را ندارد و البته این متهمان با چهار متهمی که روسیه قبلاً آنها را به اتهام جاسوسی برای غرب بازداشت کرده بود، مبادله شدند.

8 تایی‌ها و20‌تایی‌ها

محمد سرابی — Thu, 22 Jul 2010 17:06:55 GMT

جهان - محمد سرابی:
با وجود جلسه‌های طولانی و سروصدای معترضان، بعضی از سران کشورهای گروه 8 و گروه 20 مانند آلمان و امریکا، تماشای بازی فوتبال تیم کشورشان در جام‌جهانی را از دست ندادند.

مشکلات اقتصادی که این سیاستمداران باید درباره آن صحبت می‌کردند، زیاد بود؛ ولی جام‌جهانی هم کم‌اهمیت نیست. امسال اجلاس گروه 8 و گروه 20 پشت سر هم در کانادا برگزار شده است. «گروه 8» خلاصه «گروه 8 کشور صنعتی جهان» است. در سال 1975 و زمانی که با بالا رفتن قیمت نفت مشکلات مالی زیادی برای کشورهای سرمایه‌داری به وجود آمده بود، سران فرانسه و آلمان‌غربی از انگلیس، ایتالیا، ژاپن و امریکا دعوت کردند در کنفرانسی این مشکلات را بررسی کنند. از همان‌جا «گروه 6» تشکیل شد.

یک سال بعد کانادا به این جمع اضافه شد و در سال 1998 روسیه که نظام اقتصادی سو سیالیستی را کنار گذاشته بود، عضو هشتم گروه شد و تا حالا هر سال کنفرانس گروه 8 در یکی ازاین کشور‌ها برگزار می‌شود. به این گروه «هشت کشور صنعتی» هم می‌گویند که بیشتر از نصف اقتصاد آزاد جهان را در اختیار دارند و تصمیم‌های آنها بیشتر از بقیه کشورهای دنیا اهمیت دارد. جلسات آنها نوعی گردهمایی است و اجباری برای اجرای مصوبات وجود ندارد، اما نتیجه‌های آن بعداً بر زندگی تمام مردم دنیا تأثیر می‌گذارد.

در سال‌های بعد کشورهای دیگری به این گروه اضافه شدندکه اعتبار مالی و سیاسی کمتری از اعضای اولیه دارند؛ ولی باز هم در مناطق جغرافیایی خود مهم هستند. چین، هند، اندونزی، کره‌جنوبی، استرالیا،ترکیه، عربستان، افریقای جنوبی، آرژانتین، برزیل، مکزیک، و همین‌طور رئیس دوره‌ای اتحادیه اروپا با 8 کشور قبلی گروه 20 را ساختند؛ البته گروه 8 هویت خود را حفظ کرده است.

امسال یک روز قبل از کنفرانس گروه 20،سران گروه 8 جلسه‌ای در شهرک موسکوکای کانادا تشکیل دادند تا راه‌حلی برای بحران مالی جهانی پیدا کنند.
در این جلسه معلوم شد که راه‌حل‌های امریکا تفاوت زیادی با راه‌حل‌های اتحادیه اروپا دارد. اروپایی‌ها عقیده دارند که باید اقتصاد را با صرفه‌جویی و کم‌کردن مخارج کنترل کرد، ولی امریکا می‌خواهد با کمک‌های مالی اقتصاد خصوصی را تقویت کند.

کنفرانس گروه 8 و گروه 20 محرمانه نیست و خبرنگاران می‌توانند از آن گزارش تهیه کنند. بیشتر سخنرانی‌ها درباره امور مالی یا مسائل وابسته به آن است؛ ولی معمولاً بحث‌های سیاسی هم انجام می‌شود؛ مثلاً در بیانیه پایانی گروه 8 امسال به محاصره غزه، غرق کشتی کره‌جنوبی توسط کره‌شمالی، پرونده هسته‌ای ایران و جنگ در افغانستان هم اشاره شده بود. بلافاصله بعد از پایان جلسه گروه 8 کنفرانس گروه 20 با اضافه شدن 12 کشور دیگر در شهر تورنتو شروع شد که مدت بیشتری طول کشید.

معمولاً برگزاری این جلسات همراه با اعتراض گروه‌های مختلفی است که در مقابل محل برگزاری گردهمایی جمع می‌شوند. این باراعتراض‌ها شدید بود و چند هزار نفر در آن شرکت داشتند. چند خودرو پلیس آتش زده شد و نزدیک به 300 نفر بازداشت شدند. اعتراض‌ها معمولاً در مورد سیاست‌های مالی است که به ضرر فقرا یا کشورهای عقب‌مانده خواهد شد. مخالفان جهانی‌سازی، هواداران اقتصاد سوسیالیستی، طرفداران محیط‌زیست و... هم در این تجمع‌ها شرکت می‌کنند. دولت کانادا برای حفاظت از محل کنفرانس و هتل‌ها نزدیک به یک‌میلیون دلارهزینه کرد، زیرا رؤسای قوی‌ترین کشورهای جهان در آن جاها حضور داشتند.

محاصره را تمام کنید

محمد سرابی — Wed, 07 Jul 2010 16:57:50 GMT

جهان - محمد سرابی:
بعد از یک ماه که از حادثه حمله به کشتی‌های کمک‌رسان به غزه می‌گذرد، دولت فلسطین اشغالی کمی از محدودیت‌های سه سال محاصره نوار غزه را لغو کرده است و اجناس بیشتری به دست مردم غزه می‌رسد.

ولی این باعث نشد که جرم رژیم اشغالگر فلسطین فراموش شود. مخصوصاً که رژیم صهیونیستی هنوز اجازه تحقیقات بین‌المللی درباره آن حمله را نداده است. نوار غزه تکه زمینی بین مصر، فلسطین اشغالی و دریای مدیترانه است که 360 کیلومتر مربع مساحت و یک میلیون و 400 هزار نفر جمعیت دارد. این منطقه در جنگ 6 روزه 1967 میلادی به تصرف رژیم صهیونیستی درآمد و تا سال 2005 در اشغال آن بود.

در این سال بعد از مذاکره «یاسر عرفات» رهبر سازمان آزادی بخش فلسطین با رژیم صهیونیستی و مصر نوارغزه به دولت خودگردان فلسطین به ریاست عرفات تحویل داده شد. دولت خودگردان در همان سال قسمت دیگری به نام کرانه غربی رود اردن را هم تحویل گرفت. مدتی پس از درگذشت عرفات حرکت حماس برنده انتخابات دولت خودگردان فلسطین شد و به قدرت رسید.

اختلافات داخلی حماس و فتح میان غزه که اکثریت مردم آن طرفدار حماس هستند و کرانه باختری که هواداران فتح در آن بیشتر نفوذ دارند، جدایی انداخت. از آن پس نوار غزه در دست حماس و کرانه باختری رود اردن در دست گروه فتح باقی ماند. فتح روابطی با فلسطین اشغالی برقرار کرده است ولی حماس رسماً دشمنی با رژیم اشغالگر فلسطین را سیاست خود اعلام کرد و رژیم صهیونیستی به بهانه پرتاب موشک‌های حماس از نوارغزه محاصره دریایی و زمینی آن را شروع کرد.

آب، برق و سوخت شهرهای درون نوارغزه از فلسطین اشغالی تأمین می‌شود. گذرگاه مرزی آن با مصر بسته است و ساحل هم با عبور کشتی‌های رژیم صیهونیستی کنترل می‌شود. کشاورزی غزه نمی‌تواند مواد غذایی مورد نیاز مردم را تأمین کند. صنعت خاصی هم در آن وجود ندارد. زیرا ورود و خروج اجناس ساده نیست بنابر این میزان بیکاری زیاد و زندگی بیشتر مردم به کمک‌های بین‌المللی وابسته است. با قطع آب و برق وضع از این هم بدتر می‌شود. بعضی‌ها از زیرمرز تونل‌هایی کنده‌اند که به خاک مصر می‌رسد ولی این کار با ساخت موانعی سخت‌تر شده است. چند وقت قبل که محاصره شدید شد، مصر گذرگاه رفح را باز کرد ولی پس از مدتی دوباره آن را بست.

این بار که محاصره غزه طول کشیده بود، چند کشتی که حامل کمک‌های بین‌المللی بودند به سمت غزه حرکت کردند. نظامیان رژیم اشغالگر شبانه به یکی از کشتی‌ها که متعلق به ترکیه بود حمله کردند، حدود 10 نفر از سرنشینان آن را به قتل رساندند و تعدادی را زخمی کردند. کشتی را ناگزیر به پهلو گرفتن در یکی از بنادر خود و سرنشینان آن را یکی دو روز بازداشت کردند. بعد از این اتفاق اعتراض‌های زیادی در جهان به رژیم صهیونیستی شد و ارتش آن ادعا کرد سرنشینان کشتی به سربازان حمله کرده‌اند و نظامیان مجبور به دفاع شده‌اند، ولی چون سرنشینان سلاح نداشتند حتی کشورهای دوست رژیم صهیونیستی هم به این تیراندازی انتقاد کردند. حالا رژیم صهیونیستی محاصره غزه را کمتر کرده، ولی بسیاری از کشورهای جهان می‌خواهند محاصره کاملاً لغو شود.

دریا سیاه شد

محمد سرابی — Wed, 07 Jul 2010 16:45:13 GMT

محیط زیست > آلودگی - محمد سرابی:
لکه نفتی خلیج مکزیک در طول این هشت هفته دو چیز را به شدت به خطر انداخته است: محیط‌زیست دریایی و ساحلی منطقه و اعتبار شرکت نفتی بریتیش پترولیوم.

بریتیش پترولیوم ، شل، شورون، اکسان موبیل و توتال پنج شرکت بزرگ و ثروتمند نفتی جهان هستند. بریتیش پترولیوم در سال 1909 و بعد از شروع استخراج نفت ایران تأسیس شد که در آن زمان شرکت نفت ایران و انگلیس نام داشت. 60 سال قبل نفت ایران ملی شد و از آن موقع نام این شرکت به نفت انگلیس (بریتیش پترولیوم) تغییر کرد. از آن سال‌ها تا به حال این شرکت و شریک‌هایش در تمام جهان مشغول کار استخراج و تجارت نفت هستند.

بعد از انفجار و غرق شدن سکوهای حفاری خلیج مکزیک در روز 31 فروردین، لوله‌ای که نفت را از چاه به سکوی سطح دریا می‌آورد شکست و نفت خام در عمق 1500 متری به درون آب دریا فوران کرد. اول مقدار فوران نفت روزانه چند هزار بشکه تخمین زده می‌شد، ولی وقتی لکه نفتی بزرگ و بزرگ‌تر شد. این مقدار به 26 هزار و حتی 60 هزار و بیشتر هم رسید. هنوز هم دقیقاً مشخص نیست هر روز چه‌قدر نفت وارد آب دریا می‌شود. از طرف دیگر در این حادثه 11 کارگر سکوها ناپدید شدند که هنوز هیچ اثری از آنها به دست نیامده است.

متخصصان بریتیش پترولیوم اول سعی کردند با فرستادن یک ربات زیردریایی و بستن شیرهایی که روی لوله قرار دارد جریان نفت را قطع کنند یا با تزریق مواد خاصی به درون لوله باعث بند آمدن مسیر نفت شوند، ولی این کارها موفقیت‌آمیز نبود. بعد از آن به وسیله کشتی‌های پاک‌کننده شروع به جمع‌آوری نفت از سطح دریا کردند. ولی لکه باز هم بزرگ‌تر شد.

تا حالا روش‌های دیگری هم آزمایش شده است؛ مثلاً نصب یک قیف روی محل نشست و هدایت نفت به سوی مخزن کشتی‌ها یا آتش زدن قسمت‌های جدا شده از لکه‌ اصلی. روش دیگر هم این است که با پاشیدن مواد شیمیایی لکه نفتی را به ذره‌های بسیار کوچک تقسیم کنند تا پراکنده و محو شوند. اما این روش تا به حال برای لکه‌های کوچک‌تری که از منبع نفتکش‌ها نشت کرده بود انجام می‌شد نه برای جریان مستقیم نفت از چاه.

مواد لکه نفتی بعد از آلوده کردن اقیانوس به ساحل ایالت لوئیزیانا هم رسیده و در بیشتر از 100 کیلومتر آن پخش شده است. ماهی‌ها، پرنده‌ها و تمام موجودات زنده‌ای که درون اقیانوس زندگی می‌کنند یا به آن وابسته هستند به شدت آسیب دیده‌اند و گروه‌های مردمی طرفدار محیط‌زیست در حال کمک‌رسانی به آنها هستند. تعدادی از ماهی‌گیران، صیادان میگو و صدف، صاحبان رستوران‌ها و فروشندگان غذاهای دریایی هم از بریتیش پترولیوم و شرکای آن شکایت کرده‌اند. طبق قانون، این شرکت مسئول جبران تمام خسارت‌هاست و ارزش سهام بریتیش پترولیوم در 10 روز بعد از حادثه حدود 20 درصد کم شد.

در سایت اینترنتی این شرکت صفحه مستقلی به اخبار لکه نفتی و کارهای انجام شده در‌باره آن اختصاص دارد. به نظر نمی‌آید به این زودی‌ها مشکل نشت نفت کنترل شود. صرف نظراز ضرر مالی، آسیب وارد شده به محیط‌زیست هم به سادگی قابل جبران نیست.

این زنان راست قامت

محمد سرابی — Sun, 23 May 2010 08:22:18 GMT

گفت و گو با یکی از زنان رزمنده در جبهه جنوب

محمد سرابی

روزیکه خرمشهر آزاد شد یک دختر دبیرستانی در حال بازگشت از مدرسه این خبر راشنید و مانند دیگر همکلاسیهایش سرشار از شادمانی شد.البته او با بقیه همکلاسیهایش یک تفاوت عمده داشت.او یک دختر مدرسه ای عادی مثل بقیه دخترها نبود.او یک مربی بود که در اردوگاهی نیمه مخفی در خوزستان کار با اسلحه و شیوه جنگیدن را به دیگر زنان داوطلب می آموخت تا در مقابل دشمن بعثی از خود و عقیده و کشور خود دفاع کنند.با گذشت نزدیک به 30 سال او اکنون کارمندی در یک اداره است که در میان زنگ تلفن ها و راه انداختن کار ارباب رجوع به سوالات ما پاسخ می دهد.همچنان که در آن زمان همکلاسی هایش نمی دانستند این دختر توانایی به کارگیری انواع سلاحها را دارد امروزه هم بیشتر همکاران او نمی دانند که این زن چه خاطرات زیادی از سال های دفاع در مقابل دشمن را در دل پنهان کرده است.او از سهمیه دانشگاه و استخدام استفاده نکرده است و امروز نیز از ما خواست از نوشتن نامش خودداری کنیم همانند بسیاری از انسان های بزرگ اطراف ما که در هنگامه نبرد به میدان جنگ رفتند و امروز زخمی برتن و حکایت بزرگی در یاد دارند.

.درمنطقه جنگی خوزستان چکار می کردید؟

پدر من معلم بود و از سال 1350در خوزستان تدریس می کرد.وقتی جنگ شروع شد مدیر دبیرستانی در میانکوه بود.میانکوه، میدان جعفر و امیدیه شهرک های شرکت نفتی هستند که بیشترکارکنان شرکت نفت و مارکنان دولتی درآن سکونت داشتند.شکل خانه ها شبیه خانه های انگلیسی بود و در روستاها و شهرهای اطراف بومی های منطقه مانند بختیاری ها هستند.عرب ها هم در خرمشهر و شلمچه تا ماهشهر زندگی می کنند.

. و از همان جا هم جنگ شروع شده بود.می دانیم که ار بهار سال 59 تنش مرزی آغاز می شود.

بله خبر بمبگذاری در خرمشهر و آبادان می رسید.هوز اهواز درگیر نبود.

. خبر شروع جنگ را چطور شنیدید؟

ما با آنتن معمولی تلویزیون شبکه های کویت،عربستان و عراق را می گرفتیم.من 17 سال داشتم و پدر مادر وخواهر وبرادر کوچکترم به خانه همسایه رفته بودند.مشغول درس خواندن بودم.ساعت 8 یا 9 شب تلویزیون عراق یک بخش کوتاه فارسی داشت.تلویزیون را روشن کردم،صدام را نشان داد که می گفت می خواهیم ملت ایران را نجات بدهیم!

. با چه لقبی از صدام اسم می برد.اب القائد؟رییس القاعد؟

نه هنوز اول جنگ بود.می گفتند رییس جمهور.چند روز بعد بود که هواپیماهای میگ 21 عراق به سمت ما آمدند ودر ارتفاع پایین روی امیدیه پرواز کردند.آنقدر پایین که اتصالات و پیچ های روی بدنه شان دیده میشد و تیر های چراغ برق تکان می خوردند.پرچم و نشانه ای هم نداشتند.ما فکر می کردیم بنی صدر ارتش را فرستاده است که با صدام بجنگند.برای همین مردم برای هواپیماها دست تکان دادند.شب که شد تلویزیون عراق گفت مردم غیور امیدیه از ما استقبال کردند.خنده دار بود.بعد توی مسجد اعلامیه ای را پخش کردند که فرق هواپیمای ایرانی و عراقی را توضیح می داد تا دوباره برای هواپیمای اشتباهی دست تکان ندهیم.عراق میگ 21 ومیراژ داشت بعدا میگ 29 هم آمد.ایران اف5 شکاری داشت و اف4 شکاری بمب افکن . اف14 که قدرت مانور خوبی داشت و در فضای کوچک دور می زد.

. هواپیماها را می شناسید؟

بله یک بار توی جاده صدای هواپیماها را شنیدیم.پدرم نگه داشت.همه پیاده شدیم و روی زمین خوابیدیم.دیدیم که دوتا میگ21 از بالای سرما رد شدند و رگبار گلوله هایشان در چند متری ما به زمین خورد.بعد هم دوتا اف5 به دنبال انها رفتند.

. بالاخره از تهران کمک آمد؟

نه اوایل جنگ همین پسران و مردان خوزستان بودند که به جنگ رفتند.بعضی از غیر بومیها برگشتند عقب ولی کسانی مثل پدر من ایستادند.پدرم قبل ازانقلاب می توانست برود کانادا.ولی عرق ملی داشت که باقی ماند وهمان عرق ملی هم باعث شده بود که با شاه مبارزه کند.

.پشت جبهه چکار می کردید؟

اوایل که جنگ به خرمشهر رسیده بود کوکتل مولوتف درست می کردیم.روزی 30 تا آماده می کردیم.کسی اسلحه نداشت.توی خرمشهر با هرچیزی که داشتند می جنگیدند.پسر های چوان خوزستانی که قلاب سنگ داشتند وهدفگیری شان هم خوب بود با همین وسیله در خرمشهر مقاومت کردند.ماهم کمکهای مردمی را جمع می کردیم.غذا و لباس را در گونی های بزرگ جمع آوری می کردیم و با وانت می فرستادیم.

. کی می برد؟کجا می رفت؟

می رفت خط اول.دقیقا معلوم نبود کجا می رود یا چه کسی می برد.

. نمی ترسیدید جنگ به منطقه شما برسد؟

می گفتند صدام قرار است چتر باز بفرستد.اول همه می خندیدند ولی بعد فکر کردیم اگر واقعا چتر بازها بیایند یا اصلاجنگ همانطور که به خرمشهر رسید به منطقه ما هم برسدچه کار کنیم.مسجد پایگاه مقاومت بود.کلاس آموزش رزم گذاشت.با پنج شش خانم دیگر می رفتیم.رزمنده ای می آمدوکار باانواع سلاح را یاد میداد.اول کلت رولور داشتیم که خیلی قشنگ بود و در دست گرفتنش حس خوبی داشت.بعد ژ3 که از همه بیشتر پیدا می شد وبعد از آن هم کلاشینکف که تازه آمده بود آموزش می دادند.برنو و ام یک را هم یاد می دادند.

. برای جنگیدن با چتر بازها؟

نه برای چتر بازها نوک چوبهای بلندی را با تراشیدن تیز کرده بودیم و تمرین می کردیم که اگر چتر باز پایین بیاید ته چوب را کنار پاشنه پا به زمین بکوبیم وسرش را رو به آسمان بگیریم.

. یعنی چتر باز را سوراخ کنید؟واقعا این کار را می کردید؟

اگر لازم بود بله.آن رزمنده ای که به ما آموزش می داد میگفت این آموزشها برای دفاع از خودتان است و در موقعییت جنگی از هرچه می دانید وتوانایی دارید استفاده کنید وگرنه کشته می شوید.

. میدان تیر که نرفتید؟

در این مرحله نه.اصلا اسلحه دست ما نمی دادند.ولی بعدا من را برای دوره نظامی انتخاب کردند و رفتیم اهواز.اوایل در دانشکده کشاورزی اهواز بودیم.عراق دائم شهر را با توپ و موشک می کوبید.موشک9 متری در کوچه 6 متری همین بود.مردم در کف زیرزمین خانه ایشان تونل کنده بودند وپناهگاه ساخته بودند که گاهی خمپارهه به آن هم می رسید.مااوایل کار فرهنگی می کردیم.با ورقه عکس رادیولوژی شابلون درست می کردیم و روی دیوار ها شعار می نوشتیم ولی بعدا به یک پادگان منتقل شدیم.

. اردوگاه نیمه مخفی زنان؟

بله اردوگاه وسط یک دره بود و دور تادورش حصار توری و سیم خاردار داشت.از کفتار تا مار وعقرب پیدا می شد.یک بار یک رتیل را با کفش کشتم.آنقدر بزرگ بود که دست وپاهایش از زیر کفش بیرون مانده بود.یک بار هم عقرب سیاه بزرگی را کف کانتینر و کنار تخت هایمان پیدا کردم.همه نوع جانورگزنده و درنده ای داشت.البته سنجاب هم داشت.

. چه کسانی مربی بودند؟

زنانی که شوهرانشان رزمنده و نظامی بودند.آنهاجنگ را از شوهرانشان یاد گرفته بودند.تقریبا تمام پادگان زن بودند.لباس هایمان مانتو و شلوار ومقنعه خاکی رنگ بود با کفش های ورزشی ساق دار،یک دستمال هم دور گردن می بستیم تا موقع رزم تکان نخورد و جلوی دید را نگیرد.

. پس تمرین رزم هم داشتید؟

. رزم شب داشتیم.بالگد وتیر اندازی در کانتینر ها را بازمی کردند.نصف شب از خواب می پریدیم،صورتهایمان را سیاه می کردیم و تفنگ به دست توی بیابان می دویدیم.یک بار شب ما را بردند توی بیابان.هوا تاریک تاریک بود.روی سنگ و بوته های خار خوابیدیم تا صبح شد.

. چند نفر بودید؟

ما سه گروه 8 نفره بودیم.همه دختر و زنان جوان.صبح اول نماز وبعد صبحانه.بعد نرمش بودکه به تدریج سخت ترمی شد مثلا اول کلاغ پر می دادند.بعد می گفتند بعد از هر کلاغ پر باید یک بار هم پشتک بزنید.روی سنگ و خاک.یا پامرغی طولانی یا اینکه ژ3 را با دو دست مستقیم جلوی صورت نگه می داشتیم و هرکس زودتر از 3 دقیقه می انداخت باید کلاغ پر می رفت.

. برای چند دختر جوان این آموزش ها خیلی سخت است.

سینه خیز رفتن زیر سیم خاردار سخت بود.اگر به سیم می خوردیم یا عقب می ماندیم با فشنگ مشقی به سمت ساق پا شلیک می کردندکه ضربه گاز فشنگ را کاملاحس می کردیم.با تیربار،ژ3،آر پی جی،مواد منفجره وکار با سرنیزه هم آشنا شدیم.

. حادثه ای پیش نیامد؟

نه یادم هست یک بار نارنجک را نگه داشته بودم.انگشتهایم عرق کرده بود.کمی دستم را شل کردم.ولی چون ضامن را کشیده بودم دسته نارنجک فشار آورد . از دستم پرت شد.جیغ زدم وخیز رفتم روی زمین.بقیه دختر ها هم که پشت سرم بودند همین کار را کردند.چند لحظه گذشت و اتفاقی نیفتاد.سرمان را بلند کردیم ودیدم مربی می خندد چون قبلا نارنجک را از کار انداخته بود.

. تشویق نداشتید؟

چرا اگر کسی استعدادی نشان میداد مثلا اسلحه را سریع تر از بقیه باز و بسته می کردغذای بهتری می گرفت.

. آن موقع چند سال داشتید؟

18 سال.دختر مدرسه ای بودم.بعد از آنکه آموزش ها تمام شد و خودمان شروع کردیم به بقیه یاد بدهیم مدرسه هم می رفتم.در مدرسه هیچ کس خبر نداشت.اوایل جنگ ود ومنافقین همه جا بودند.محل ستاد هاومراکزنظامی را شناسایی می کردند و گرا می دادند و روز بعد موشکباران می شد.

. در میانکوه چه اتفاقاتی افتاد؟

مدتی که از شروع جنگ گذشته در منطقه پدافند نصب کردند و یک بار یادم هست یک هواپیمای عراق را منفجر کردند.وقتی خرمشهر آزاد شدمن داشتم از مدرسه می آمدم که خبر را از رادیوی بلندگوی مسجد شنیدم.

. شا به چه کسانی آموزش می دادید؟

نسل های بعد زنانی که به جبهه می آمدند بیشتر کسانی بودندکه برادری ا شوهرشان شهید شده بود.البته به ندرت به خط مقدم می رسیدند و همیشه پشت جبهه ودند ولی خیلی ها در آن اردوگاه آموزش دیدند.چند سال بعد پدرم به شیراز منتقل شد وما هم از خوزستان رفتیم.پدرم هیچ وقت از سهمیه تدریس در مناطق جنگی استفاده نکرد و ما هم این کار رانکردیم.آن موقع نمره امتحانات پایان دوره در مناطق جنگی ضریب 4 داشت.

. گفتید با سرنیزه هم کار کرده اید.یعنی جنگ تن به تن.آیا واقعا حاضر بودید درگیر شوید؟

بله برای تمرین با یک دست بسته های علوفه را می گرفتیم و با دست دیگر پشت سر هم سرنیزه را فرومی کردیم.اگر با دشمن روبه رومی شدیم باید برای دفاع از خودمان همین کار رامی کردیم.

. الان کسی از از اقوام و دوستان می داند که مربی زن ان رزمنده بودید و با سلاح ها آشنا هستید؟

همسر و فرزندم می دانند.همین طور پدرم.ولی اقوام فکر می کنند در دوران جنگ کار من شعار نوشتن روی دیوار ها بود.البته این کار را هم با علاقه انجام می دادم.

. چه شعاری می نوشتید؟

ما راست قامتان جاودانه تاریخ خواهیم ماند.

یکشنبه 2 خرداد 89 صفحه 12

دوچرخه عید 89

محمد سرابی — Sun, 21 Mar 2010 14:20:12 GMT

اونی که رو سقفه منم

نشانه ها

محمد سرابی — Sat, 27 Feb 2010 12:44:48 GMT

«نشانه‌ها»ی خالی از معنا

رفتارها- محمدسرابی:

بساط دستفروش‌های کنار خیابان پر از زینت‌آلات و بیشتر از همه گردن‌آویزهای نقره‌ای رنگی است که هریک به شکلی ساخته شده است.

مشتریان این بازار جوانان و مخصوصا نوجوانان هستند که در مقابل ردیف گردن آویز‌ها می‌ایستند و در میان این معجون به دنبال جذاب‌ترین شکل می‌گردند. فروشنده و خریدار چیز زیادی از معنی این اشکال نمی‌دانند و درباره آن هم صحبت نمی‌کنند.

گویی همه پذیرفته‌اند که زینت‌آلات تنها زینت هستند ولی این هراس همیشه وجود دارد که ما چیزی را به گردن بیندازیم که معنایی ناشناخته، غریب و زیانبار داشته باشد

طرحی که چندسال قبل روی تیشرت‌ها، کمربندها و حتی قوطی سیگارها راه پیدا کرد ظاهرا شبیه برگ گیاهی معمولی است که به شکل نیم دایره و از تعدادی برگ‌ تیزکوچک و بزرگ ساخته می‌شود.

این نشانه به تعداد زیادی تکثیر شده و از طرف جوانان مورد استقبال قرارگرفت در حالی‌که نمی‌توان فهمید چندنفر از کسانی که این برگ را به گردن خود آویخته‌اند دقیقا از معنای آن خبر دارند. این طرح در واقع برگ گیاه ماری‌جوانا است که در ایران آن را با نام حشیش می‌شناسیم. روی یک قوطی سیگار فلزی تصویربرگ حشیش به همراه عبارت انگلیسی «زندگی‌ات را روشن کن» کشیده شده است.

فروشنده می‌گوید که این برگ‌، برگ توتون است ولی برگ‌های گیاه توتون پهن‌تر هستند و تفاوت مشخصی با برگ حشیش دارند. اگرچه می‌توان از یک گیاه‌شناس کمک گرفت ولی طرح قوطی سیگار را به فرزان سجودی، نشانه‌شناس و عضو هیأت علمی دانشگاه تهران نشان می‌دهیم. او می‌گوید: «بله. این تصویر شمایلی از گیاه شاهدانه یا همان حشیش است.» ولی چگونه است که نشانه نوعی ماده مخدر تا این حد گسترش پیدا می‌کند و خود را در همه‌جا نشان می‌دهد. آیا نباید انتظار داشت که عموم مردم معنی آن را بدانند؟

سجودی در شرح این موضوع با ذکر مقدمه‌ای می‌گوید:«معمولا کسانی که از این نوع نشانه‌ها استفاده می‌کنند به دنبال معنای قطعی آن نیستند. هر نشانه‌ای در بافت و زمینه اجتماعی فرهنگی خود، با کاربرد ویژه، در کنار دیگر نشانه‌ها و در دوره مشخص تاریخی معنای واضحی دارد ولی وقتی از آن بافت جدا شد و در مکان و زمان دیگری به کار رفت، معنایی متفاوت پیدا خواهد کرد.»

او درباره مد می‌گوید:«از طرف دیگر وقتی نشانه‌ای تبدیل به مد می‌شود،دیگر معنای قطعی خود را پیش مردم نخواهد داشت. همیشه به این نکته توجه کنید که توده مردم، یک نشانه را خوانش و تفسیر نمی‌کنند بلکه خیلی ساده آن را مصرف می‌کنند. مد به صورتی ناگهانی و هنجار گریخته رواج پیدا می‌کند، برای جوانان دارای جاذبه‌ آنی است و آنها شروع به مصرف این نشانه در چارچوب مد خواهند کرد تا زمانی که اهمیت و برجستگی خود را از دست بدهد.»

یکی از بهترین مثال‌ها شلوار جین است. این نوع پوشش سال‌ها قبل برای کارگران معدن، گاوچران‌ها و کشاورزان آمریکایی ساخته شده بود و در واقع نوعی لباس کار بود. کم‌کم گرایش جوانان به این پوشش باعث شد تا در دهه 60 میلادی تبدیل به نشانه‌ای از نسل جوان شود اما در میان عموم مردم بازهم لباسی غیررسمی و متعلق به گروه‌های پایین جامعه بود. 40سال قبل شلوار جین با نام شلوار لی در میان جوانان ایران رایج شد به طوری که تبدیل به نشانه‌ای از برتری فرهنگی شده بود. سپس کاپشن جین که همرنگ با شلوار بود هم رده کامل‌تر آن را ساخت. آن زمان برای خیلی از جوانان،پوشیدن شلوار جین اهمیت زیادی داشت ولی امروز شلوار لی اگرچه لباس رسمی نیست اما معنای خاصی هم ندارد مگر اینکه با لباس‌های دیگری همراه باشد.

ولی چگونه یک نشانه از معنا تهی می‌شود؟ کسی که برای اولین‌بار نشانه‌ای را از یک طرح باستانی یا جدید تولید می‌کند قصد بیان مفهومی را دارد و می‌خواهد تعلق خود را به گروه یا عقیده‌ای نشان دهد ولی با گذشت زمان آن فضا اهمیت خود را از دست خواهد داد. دیگر مهم نیست که این نشانه نمایانگر تعلق به چه گروهی است و چه تفکری را پشتیبانی می‌کند و اینجاست که نشانه بدون معنای خاص و تنها به دلیل شکل ظاهری جذابش به زندگی خود ادامه می‌دهد در حالی که دیگر از طرف مردم به رسمیت شناخته نمی‌شود.

ممکن است علامت عقیده‌ای عمیق و پرمعنا تبدیل به یک مد روزمره شود. نزدیک 15سال پیش نشان صلح که جای پای کبوتر را در میان دایره‌ای نقش کرده است در ایران با بار منفی و به عنوان نشان موسیقی ممنوع رپ شناخته می‌شد و هرکسی هم سعی می‌کرد خطوط آن را به همین شکل و مطابق آثار سوء فرهنگ‌های بیگانه تفسیر کند. حتی نوجوانانی هم که این علامت را روی لباس یا جا کلیدی‌های خود داشتند تصور می‌کردند نشانه‌ای مرموز را حمل می‌کنند.

فردین علی‌خواه- جامعه‌شناس- می‌گوید: «هرگروه، جریان یا جنبش اجتماعی نشانگان هویتی را برای خود ایجاد می‌کند تا افراد درون آن را متمایز سازد. لباس و موسیقی دو ابزار اصلی هویت‌ساز هستند و معمولا گروه‌های سنی جوان و نوجوان را جذب می‌کنند. نوجوانی که این نشانه‌ها را داشته باشد توسط همسالان خود تایید شده و اعتباری به دست می‌آورد. خیلی اوقات والدین به این حرکات اعتراض می‌کنند زیرا آنها دوران نوجوانی را طی کرده و به ثبات بزرگسالی رسیده‌اند. شاید فرزندانشان هم بعدا در سن آنها همین حس را داشته باشند».

ویژگی مد،ناپایدار بودن آن است. همچنان که هپیی‌ها و پانک‌ها زمانی مد محسوب می‌شدند و امروز اثری از آنها نمانده است،گروه‌ها و مدهای دیگر هم با گذشت زمان محو می‌شوند و نشانه‌های جدید با نگرانی‌های جدید به وجود می‌آید. همین الان هم در اطراف ما نشانه‌های نگران‌کننده دیده می‌شوند. آنچه که در حال رشد است حلقه و میخ و نگین‌هایی است که در بینی و ابرو و لب نصب می‌شود. آیا این زینت‌آلات معنا و مفهوم فرهنگی خاصی دارند یا مانند دیگر نشانه‌های تزئینی پس از مدتی عادی و فراموش خواهند شد؟